CHAPTER-08 CELL: STRUCTURE AND FUNCTIONS pdf in hindi


рд╕ंрд░рдЪрдиा рдФрд░ рдХाрд░्рдп 

рдХोрд╢िрдХा рдХे рд░ूрдк, рд╕ंрд░рдЪрдиा рдФрд░ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рдХो рдХोрд╢िрдХा рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।

  • рдХोрд╢िрдХा рдЬीрд╡рди рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рдФрд░ рдХाрд░्рдпाрдд्рдордХ рдЗрдХाрдИ рд╣ै। рдПрдХрдХोрд╢िрдХीрдп рдЬीрд╡ рдоें (рдЕрдоीрдмा, рдкैрд░ाрдоीрд╢िрдпрдо, рдпीрд╕्рдЯ рдмैрдХ्рдЯीрд░िрдпा), рдПрдХрд▓ рдХोрд╢िрдХा рдЬीрд╡рди рдХे рд╕рднी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдХाрд░्рдп рдХрд░рддी рд╣ै।
  • рдмрд╣ुрдХोрд╢िрдХीрдп рдЬीрд╡ों рдоें, рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдКрддрдХ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрдирдоें рд╢्рд░рдо рд╡िрднाрдЬрди।
  • рдоेрд▓्рдеिрдпрд╕ рд╕्рд▓ेрдбेрди рдФрд░ рдеिрдУрдбोрд░ рд╢्рд╡ाрди (1938) рдиे рдХोрд╢िрдХा рд╕िрдж्рдзांрдд рдХा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рд░рдЦा। рд╕рднी рдЬीрд╡िрдд рдЬीрд╡ рдХोрд╢िрдХाрдУं рдФрд░ рдХोрд╢िрдХाрдУं рдХे рдЙрдд्рдкाрджों рд╕े рдмрдиे рд╣ोрддे рд╣ैं।
  • рд╕рднी рдХोрд╢िрдХाрдПं рдкрд╣рд▓े рд╕े рдоौрдЬूрдж рдХोрд╢िрдХाрдУं рд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ैं।

рдк्рд░ोрдХैрд░िрдпोрдЯिрдХ рдХोрд╢िрдХाрдПं рдпूрдХेрд░िрдпोрдЯिрдХ рдХोрд╢िрдХाрдПं

  1.  рдоेрдо्рдм्рд░ेрди рдмाрдЙंрдб рди्рдпूрдХ्рд▓िрдпрд╕ рдЕрдиुрдкрд╕्рдеिрдд рд╣ोрддा рд╣ै।
  2. рдХोрд╢िрдХाрдПँ рдЖрдХाрд░ рдоें рдЫोрдЯी рд╣ोрддी рд╣ैं।
  3. рдПрдХрд▓ рдЧुрдгрд╕ूрдд्рд░ рдоौрдЬूрдж рд╣ोрддा рд╣ै।
  4. рдоेрдо्рдм्рд░ेрди рдмाрдЙंрдб рдСрд░्рдЧेрдиेрд▓ рдЕрдиुрдкрд╕्рдеिрдд рд╣ोрддे рд╣ैं।
  5. рдоेрдо्рдм्рд░ेрди рдмाрдЙंрдб рди्рдпूрдХ्рд▓िрдпрд╕ рдоौрдЬूрдж рд╣ोрддा рд╣ै।
  6. рдХोрд╢िрдХाрдПँ рдЖрдХाрд░ рдоें рдмрдб़ी рд╣ोрддी рд╣ैं।
  7. рдПрдХ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЧुрдгрд╕ूрдд्рд░ рд╣ोрддे рд╣ैं
  8. рдоेрдо्рдм्рд░ेрди рдмाрдЙंрдб рдСрд░्рдЧेрдиेрд▓ рд╣ैं

рдХोрд╢िрдХाрдУं рдХा рдЖрдХाрд░ рдФрд░ рдЖрдХाрд░ рдЙрдирдХी рд╕्рдеिрддि рдФрд░ рдХाрд░्рдп рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдмрд╣ुрдд рднिрди्рди рд╣ोрддा рд╣ै। рдоाрдЗрдХोрдк्рд▓ाрдЬ़्рдоा рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯी рдХोрд╢िрдХा рд╣ै рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдкृрдердХ рдХोрд╢िрдХा рд╢ुрддुрд░рдоुрд░्рдЧ рдХा рдЕंрдбा рд╣ै। рдХोрд╢िрдХा рдХा рдЖрдХाрд░ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै рдШрдиाрдн, рд╕्рддंрдн, рдмрд╣ुрднुрдЬ, рдзाрдЧे рдЬैрд╕ा рдпा рдЕрдиिрдпрдоिрдд।

рдк्рд░ोрдХैрд░िрдпोрдЯिрдХ рдХोрд╢िрдХाрдПं

  1. рдк्рд░ोрдХैрд░िрдпोрдЯिрдХ рдХोрд╢िрдХाрдУं рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдмैрдХ्рдЯीрд░िрдпा, рдиीрд▓ी рд╣рд░ी рд╢ैрд╡ाрд▓, рдоाрдЗрдХोрдк्рд▓ाрдЬ्рдоा рдФрд░ рдкीрдкीрдПрд▓рдУ рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
  2. рд╡े рддेрдЬी рд╕े рдЧुрдгा рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЖрдХाрд░ рдоें рдмрд╣ुрдд рднिрди्рди рд╣ोрддे рд╣ैं।
  3. рдЬीрд╡ाрдгु рдХोрд╢िрдХाрдПं рдмेрд╕िрд▓рд╕ (рдЫрдб़ी рдХे рдЖрдХाрд░ рдХी), рдХोрдХрд╕ (рдЧोрд▓ाрдХाрд░), рд╡िрдм्рд░िрдпो (рдЕрд▓्рдкрд╡िрд░ाрдо рдХे рдЖрдХाрд░ рдХी) рдФрд░ рд╕्рдкिрд░िрд▓рдо (рд╕рд░्рдкिрд▓) рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ैं।
  4. рдоाрдЗрдХोрдк्рд▓ाрдЬ्рдоा рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рд╕рднी рдк्рд░ोрдХैрд░िрдпोрдЯिрдХ рдХोрд╢िрдХाрдУं рдоें рдХोрд╢िрдХा рдЭिрд▓्рд▓ी рдХे рдЪाрд░ों рдУрд░ рдХोрд╢िрдХा рднिрдд्рддि рд╣ोрддी рд╣ै।
  5. рдЖрдиुрд╡ंрд╢िрдХ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдирдЧ्рди рд╣ै।
  6. рдк्рд▓ाрд╕्рдоिрдб рдбीрдПрдирдП, рдХुрдЫ рдмैрдХ्рдЯीрд░िрдпा рдоें рдк्рд░рддिрд░ोрдз ( рдПंрдЯीрдмाрдпोрдЯिрдХ ) рдЬैрд╕ी рдХुрдЫ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।
  7. рдоाрдЗрдЯोрдХॉрди्рдб्рд░िрдпा рдЬैрд╕े рдХोрд╢िрдХांрдЧ,рдЧॉрд▓्рдЬी рдиिрдХाрдп рдЖрджि рдЕрдиुрдкрд╕्рдеिрдд рд╣ोрддे рд╣ैं। 
  8. рдк्рд░ोрдХैрд░िрдпोрдЯ्рд╕ рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╡िрднेрджिрдд рдХोрд╢िрдХा рдЭिрд▓्рд▓ी рдоेрд╕ोрд╕ोрдо рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै।

рдЬीрд╡ाрдгु рдХोрд╢िрдХा рдоें рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЬрдЯिрд▓ рд╕ेрд▓ рд▓िрдлाрдлा рдоौрдЬूрдж рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рддीрди рдкрд░рддें рд╣ोрддी рд╣ैं। рд╕рдмрд╕े рдмाрд╣рд░ी рдЧ्рд▓ाрдЗрдХोрдХैрд▓िрдХ्рд╕, рдордз्рдп рдПрдХ рдХोрд╢िрдХा рднिрдд्рддि рдФрд░ рднीрддрд░ी рд╣ै рд╕рдмрд╕े рднीрддрд░ी рдХोрд╢िрдХा рдЭिрд▓्рд▓ी рд╣ै।

рд╕ीрдмीрдПрд╕рдИ рдиोрдЯ्рд╕, рдЯेрд╕्рдЯ рдкेрдкрд░्рд╕, рд╕ैंрдкрд▓ рдкेрдкрд░्рд╕, рдЯिрдк्рд╕ рдФрд░ рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ рдХे рд▓िрдП рдкोрд░्рдЯрд▓ рдЧ्рд▓ाрдЗрдХोрдХैрд▓ैрдХ्рд╕ рдХुрдЫ рдмैрдХ्рдЯीрд░िрдпा рдоें рдвीрд▓े рдо्рдпाрди рдХे рд░ूрдк рдоें рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै рдЬिрд╕े рдХीрдЪрдб़ рдкрд░рдд рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рдХिрд╕ी рдФрд░ рдоें Glycocalyx рдмैрдХ्рдЯीрд░िрдпा рдЧाрдв़ा рдФрд░ рд╕рдЦ्рдд рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै рдЬिрд╕े рдХैрдк्рд╕ूрд▓ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।

рдк्рд▓ाрдЬ्рдоा рдЭिрд▓्рд▓ी рдЕрд░्рдз-рдкाрд░рдЧрдо्рдп рд╣ोрддी рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдкुрдЯिрдХाрдУं, рдирд▓िрдХाрдУं рдФрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдоेрд╕ोрд╕ोрдо рд╣ोрддे рд╣ैं рд╡े рдХोрд╢िрдХा рднिрдд्рддि рдиिрд░्рдоाрдг, рдбीрдПрдирдП рдк्рд░рддिрдХृрддि рдФрд░ рдХोрд╢िрдХाрдПं рдХो рд╡िрддрд░рдг рдоें рдорджрдж рдХрд░рддे рд╣ैं। рдоोрдЯाрдЗрд▓ рдмैрдХ्рдЯीрд░िрдпрд▓ рд╕ेрд▓ рдоें рдл्рд▓ैрдЧेрд▓ा рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬो рдлिрд▓ाрдоेंрдЯ, рд╣ुрдХ рдФрд░ рдмेрд╕рд▓ рдмॉрдбी рд╕े рдмрдиा рд╣ोрддा рд╣ै।




Previous Post
Next Post
Related Posts